سیاه مشق

خواب چیست ؟

سپتامبر 28th, 2009

بنابر یك مكتب فكری، كاركرد خواب تثبیت حافظه است. با این حال دو ایتالیایی اگرچه هرگز نمی‌خوابند، اما هیچ مشكلی هم با حافظه‌شان ندارند.

یك مرد و یك زن، هر دو در پنجاه‌و چند سالگی، در مراحل نخست یك بیماری تخریب‌كننده دستگاه اعصاب به نام آتروفی چندسیستمی (MSA) هستند.

مورد آنها پرسش‌هایی درباره هدف خواب مطرح كرده است. افراد سالم در هر زمان در یكی از سه وضعیت هشیاری قرار دارند: بیداری ، خواب با حركات سریع چشم (REM) و خواب غیر REM. اما در بیماران ایتالیایی هر سه اینها با هم مخلوط می‌شوند.

روبرتو وترونیو از دانشگاه بولونیا و همكارانش ابتدا این دو نفر را مبتلا به اختلال رفتاری ‌REM تشخیص دادند كه در آن فلج یا خشك‌زدگی (cataplexy) كه در شرایط عادی مانع از آن می‌شود كه افراد خوابیده در رویاهای‌شان نقشی بازی كنند یا با عملی احساسات‌شان را بیان كنند، وجود ندارد. این وضعیت می‌تواند باعث شود كه افراد در خواب REM به خود بپیچند و ناله كنند و گاهی دست و پا بیندازند و به هم ‌تختی‌شان آسیب بزنند.

اما این بیماران خیلی زود از این مرحله گذشتند و به گزارش ژورنال «پزشكی خواب» وارد وضعیت عجیب‌تری شدند. یكی از اصلی‌ترین راه‌های سنجش خواب، پایش فعالیت امواج مغزی است كه با گذاشتن الكترودهایی روی جمجمه در تكنیكی معروف به الكتروآنسفالوگرافی (EEG) می‌توان آن را انجام داد.

خواب غیر REM خودش به چهار مرحله تقسیم می‌شود كه صرفا بر اساس الگوهای EEG تعریف می‌شوند؛ دوتای نخست سرجمع خواب سبك نامیده می‌شوند و دوتای آخر خواب عمیق یا موج كند. هنگامی كه به نظر می‌رسد بیماران ایتالیایی خوابیده‌اند، EEG هایشان نشان می‌دهد كه مغزشان در خواب REM و خواب غیر‍ REM یا همزمان بیدار است یا به سرعت میان این سه جابه‌جا می‌شود. با این حال موقعی كه زیر رگبار آزمون‌های عصب‌روان شناختی قرار می‌گیرند، به هیچ وجه ضعف فكری در آنها دیده نمی‌شود.

به نظر مارك ماهووالد (M.Mahowald) از دانشكده پزشكی دانشگاه مینه‌سوتا كه با همكاری گروهش برای نخستین‌بار در سال 1986 اختلال رفتاری REM را توصیف كرد، تثبیت حافظه‌ هنوز هم در مغز این دو بیمار ایتالیایی اتفاق می‌افتد و به همین دلیل است كه دچار نقص شناختی یا جنون نمی‌شوند. او می‌گوید آنچه كه باید در پرتو مورد آنها بازنگری شود، تعریف خواب است. دكتر ماهووالد گمان می‌كند كه خواب می‌تواند در نبود نشانگرهایی كه هم‌اكنون آن را تعریف می‌كند اتفاق افتد كه این یعنی آن نشانگرها كافی نیستند. علاوه بر این مورد بیماران ایتالیایی این ایده كه در سال‌های اخیر خیلی مورد توجه قرار گرفته را تایید می‌كند كه بیداری و خواب غیر قابل جمع نیستند.

به عبارت دیگر، مغز انسان همزمان می‌تواند هم خواب و هم بیدار باشد. شواهد این واقعیت شكل فهرستی روبه‌رشد از بیماری‌هایی را به خود می‌گیرد كه در آنها به نظر می‌رسد بیداری، خواب REM و خواب غیر REM‌ با هم مخطوط می‌شوند. یكی از مثال‌ها حمله خواب (narcolepsy) است كه در آن رویدادهایی با بار عاطفی موجب خشك‌زدگی ناگهانی می‌شود.

وقتی عنصر رویابینی از REM سر زده وارد بیداری می‌شود كه می‌تواند ناشی از كمبود خواب باشد، نتیجه آن بیدار خوابی یا توهم است از آنجا كه چنین رویاهایی می‌توانند فوق‌العاده باورپذیر باشند دكتر ماهووالد معتقد است شاید علت بعضی گزارش‌های ربوده شدن توسط موجودات فضایی همین باشد اما تبیین امكانپذیر دیگری نیز برای این معمای ایتالیایی وجود دارد: اینكه برای حافظه، خواب اصلا لازم نیست جری سیگل (j.siegel) از دانشگاه كالیفرنیا در لس‌آنجلس عادات خواب بسیاری از جانوران را بررسی كرده و فكر می‌كند تبیین درست به احتمال زیاد همین است. اینها همه به پژوهشگران اطلاعات جدیدی می‌دهد كه می‌تواند شب‌ها آنها را بیدار نگه دارد.

نوشته شده در دسته ي: دانستنی ها